Rapporten

Rapport 2022

Het afgelopen jaar zagen we een verdere versnelling van een ontwikkeling die toch al niet was te stuiten: de digitalisering van de samenleving. Nu, medio 2022, kunnen we vaststellen dat die digitalisering tot in de haarvaten van ons leven is doorgedrongen. Ons leven en werk speelt zich voor een belangrijk deel online af. Het succes van organisaties valt of staat met hun adoptie van nieuwe, hybride manieren van werken en online businessmodellen. Ook de veiligheid van ons land, en van alle inwoners, wordt grotendeels online bevochten. Immers, als een groot deel van het maatschappelijk leven zich online afspeelt, als het geld online wordt verdiend en als informatie online wordt uitgewisseld, dan kun je erop wachten totdat ook criminelen en statelijke bad actors hun heil online gaan zoeken. En dat gebeurt ook. Het is aan de veiligheidssector om mee te bewegen met de ontwikkelingen, om optimaal gebruik te maken van innovaties en om net als altijd de veiligheid van ons allen te garanderen. Online, maar ook in het fysieke domein – en gebruikmakend van nieuwe digitale technologieën.

Quantum Machine Learning: belofte of bedreiging?

Door slim samenvoegen van Quantum Computing en Machine Learning kan in de nabije toekomst al worden geëxperimenteerd met optimalisatie van huidige beveiliging en ontgrendelingstechnieken.

Het gevaar van artificial intelligence voor de waarheidsvinding

Artificial intelligence is niet weg te denken uit de opsporing in het veiligheidsdomein maar human intelligence is noodzakelijk voor de waarheidsvinding.

Technische mogelijkheden en nieuwe datatechnologieën hebben een grote impact op de publieke sector en op het veiligheidsdomein. De groeiende populariteit en aandacht voor big data[1] in het politiewerk staan lijnrecht tegenover de wetenschappelijke literatuur die veelal gericht is op de mogelijk negatieve effecten van informatiegestuurd politiewerk (hierna: IGP). Dit is variërend tussen het probleem van function creep (hergebruik van oorspronkelijk met een ander doel vastgelegde data), fishing expeditions en het controleverlies door zogeheten black-box scenario’s [2]. Opvallend is dat de meerwaarde van IGP nauwelijks naar voren komt in de literatuur, ondanks dat IGP niet meer weg te denken is uit onze samenleving. Een belangrijk onderdeel van IGP is artificial intelligence.

In deze bijdrage gaat de aandacht uit naar de vraag waarom artificial intelligence niet zonder human intelligence kan. Daarbij wordt gekeken hoe big data effectief kan worden ingezet door de politieorganisatie. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid stelt dat data-analyses “vaak sneller en met minder menskracht zijn uit te voeren, waardoor overheidsorganisaties hun schaarse middelen veel efficiënter kunnen inzetten” staat hierbij centraal [3]. Deze stelling staat in deze bijdrage centraal. Wij betogen dat het effectief benutten van big data-toepassingen zonder meer mensenkracht behoeft.

De toekomst van AI-gezichtsherkenning in het Nederlandse veiligheidsdomein

Gezichtsherkenningstechnologie, gedreven door AI, wordt in toenemende mate ingezet binnen het publieke veiligheidsdomein voor bijvoorbeeld (zware) misdrijven en grenscontroles. Dit artikel beschrijft de (juridische) kaders en lopende discussies op Europees niveau om de toekomstige grenzen van de toepassing van AI-gezichtsherkenning te verkennen.

Rapport 2021

Op het moment van schrijven van dit trendrapport is de strijd tegen COVID-19 nog in volle gang. Woorden schieten tekort om te beschrijven hoe blij we zijn met de inzet van eenieder in deze strijd, waaronder niet in de laatste plaats de medewerkers in het veiligheidsdomein. Want juist ook de organisaties in het veiligheidsdomein hebben moeten reageren op de nieuwe werkelijkheid, zowel wat die betekent voor de samenleving als ook wat die betekent voor de eigen organisatie en manieren van werken.

Veiligheid ten tijde van een pandemie

Elk jaar onderzoeken we in het kader van Trends in Veiligheid de staat van het veiligheidsgevoel onder de Nederlanders. En we kijken daarbij ook naar de perceptie van de Nederlanders over de digitale veiligheid van onze samenleving als geheel. Deze editie laat een interessante ontwikkeling zien; hoewel de ondervraagden hun algehele veiligheid hoger waarderen dan vorig jaar, ging hun gevoel van online veiligheid erop achteruit. De reden zal niemand verbazen: als gevolg van de Corona-pandemie hebben we ons noodgedwongen achter de muren van ons eigen huis moeten terugtrekken. Het fysieke leven kwam op een laag pitje te staan, terwijl het virtuele leven een enorme vlucht nam. Thuis voelen we ons gemiddeld genomen behoorlijk veilig, maar online? Dat is een ander verhaal. En dat hebben we te danken aan de criminaliteit, die de pandemie zag als een kans om eens flink huis te houden in ons digitale leven. Als het gaat om nationale veiligheid, lijkt de trend die we vorig jaar ontwaarden te zijn doorgezet. Nederlanders achten in toenemende mate de kans op een digitale aanval groter dan de kans op een fysieke aanval. In het onderzoek vroegen we ook wat hun bevindingen voor gevolgen moeten hebben, voor de aanpak van digitale veiligheid op individueel en op nationaal niveau. Ook daarover hadden de ondervraagden een duidelijke mening: er moet op verschillende fronten een tandje bij. In ons onderzoeksartikel van dit jaar gaan we dieper in op al deze aspecten.

Veiligheid is mensenwerk: hoe Defensie in de ‘strijd om talent’ haar strijdplan bepaalt

De Defensievisie 2035 is helder: Bedreigingen verschuiven steeds meer van het fysieke naar het digitale domein. De taak van Defensie verandert dus ook. Of meer: defensie krijgt er een taak bij. De defensiemedewerkers van nu en de toekomst zullen daar invulling aan moeten geven. Zulke medewerkers, die beschikken over het juiste talent, de juiste skills en de juiste kennis, zijn schaars. In dit artikel lichten de auteurs de strategie toe – of noem het een strijdplan – waarmee Defensie het juiste talent duurzaam aan zich wil binden en klaar wil stomen voor de defensietaken van vandaag en morgen.

Onderdeel van het strijdplan is een nieuwe vorm van HR-management. Want het moge duidelijk zijn dat defensie niet de enige organisatie is die op zoek moet naar het schaarse talent. In die context voldoen traditionele HR-instrumenten niet meer. Met het ‘Intelligent HR’ dat de auteurs bepleiten is Defensie straks beter in staat om de juiste medewerkers te vinden, te binden en te behouden voor de organisatie. Door een excellente employee experience te bieden, met gepersonaliseerde en gedigitaliseerde tools en processen, een nadruk op continu leren, een cultuur van transparantie en feedback en met aandacht voor de toegevoegde waarde van het defensiewerk voor individu en maatschappij. De moderne defensiemedewerker is sociaal betrokken, digitaal ‘savvy’ en gericht op persoonlijke ontwikkeling. Het is aan Defensie rond dat profiel het juiste strijdplan in stelling te brengen.

Onze nationale, digitale veiligheid: van compliance naar risicobeheersing

Toenemende digitale risico’s dwingen de overheid ertoe een grotere rol te pakken in de veiligheid van onze digitale infrastructuur. Dat concludeerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in 2019. De Wet Beveiliging Netwerk- en Informatiesystemen (WNBI) is van die grotere rol een eerste, belangrijke uiting. Met de focus op het creëren van een ‘risico-managementcultuur’, vereist de WBNI dat organisaties in de vitale infrastructuur een minimum niveau van digitale beveiliging borgen. De continuïteit van onze organisaties is immers niet alleen in het belang van deze (commerciële) organisaties zelf, maar van ons allemaal. Het succes van de WBNI wordt echter mede bepaald door de opstelling van private organisaties én de overheid. Het risico bestaat dat private organisaties de WBNI beschouwen als een compliance oefening in plaats van een actiegerichte oproep om de security volwassenheid te vergroten. De vraag is dan ook: hoe zorgen we ervoor dat de WBNI de drijvende kracht wordt om de cybersecurityvolwassenheid te versnellen binnen de nationale kritieke infrastructuur? Op die kwestie gaat dit artikel dieper in.

Rapport 2020

Innovatieve technologie houdt Nederland veilig

Cyber crime, cyber security, artificial intelligence, informatie gestuurd werken (IGW) en natuurlijk innoveren, allemaal thema’s die actueel zijn voor uw werk in het (publieke) veiligheidsdomein. Hoe kunnen we al deze ontwikkelingen succesvol inzetten voor de maatschappij zonder de ethische kant uit het oog te verliezen?

Commandovoering in cyberconflicten

Binnen de NATO-organisatie ontwikkelen diverse R&D instellingen technologie en standaarden om als bondgenoten gezamenlijk en effectief op te kunnen treden. NATO maakt ook gebruik van niet-militaire instituten die met hun kennis uit het IT-domein bijdragen aan de innovatie van de bondgenootschappelijke capaciteiten. Recentelijk heeft een team van Capgemini-experts een analyse uitgevoerd naar de wijze waarop cyberinformatie in een militaire commandocentrum gepresenteerd en gedeeld kan worden. Dit artikel is een bewerking van het onderzoeksrapport en is tot stand gekomen door de succesvolle samenwerking van de onderzoeksleider van NCIA, Manisha Parmar en de projectleider van Capgemini, Peter Kwant.

Het expertteam van Capgemini bestond verder uit Frits Broekema, Ton Slewe, Jack van ’t Wout, Bart van Riel en Manon Kornmann.

De samenwerking tussen NCIA en Capgemini werd mede mogelijk gemaakt door de begeleiding van ‘The Hague Security Delta’ (HSD) : https://www.thehaguesecuritydelta.com/

Is de publieke cloud veilig genoeg voor gebruik in het veiligheidsdomein

Waarom is er zoveel weerstand tegen het gebruik van publieke cloud(diensten)? Waar is men bang voor? Vanuit veiligheidsoogpunt en vanuit kostenoverwegingen is het gebruik van de publieke cloud in andere sectoren al lang en breed geaccepteerd. Waarom gaat het dan zo moeizaam in het veiligheidsdomein?

Vrijwel elke grote organisatie in Nederland maakt inmiddels gebruik van publieke clouddiensten. Dit varieert van het gebruik van Microsoft Office 365 tot het gebruik van business applicaties als Salesforce. Deze organisaties hebben een bewuste keuze gemaakt om delen van hun infrastructuur en applicaties op een andere manier te gebruiken. Dit biedt deze organisaties legio voordelen, zoals minder kosten en verhoging van de snelheid om te veranderen.

Stabiliteit en chaos gevraagd

Het ontbreekt niet aan visies op de functie van de meldkamer in de toekomst. De Landelijke Meldkamer Samenwerking (LMS) organisatie staat, innovatieprogramma’s lopen en de governance is geregeld. Een enorme prestatie. Conform planning komt nu de technische realisatie van de meldkamer van de toekomst dichterbij. Welke eisen stelt de meldkamer van de toekomst? En waarom lijkt deze vraag makkelijk te beantwoorden maar blijkt dit geenszins het geval?

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

Kunnen we onze ogen nog wel geloven?

Het vermogen om de werkelijkheid te verdraaien en hierdoor fake news te genereren heeft sinds 2018 een exponentiële sprong voorwaarts gemaakt met ‘Deep Fake’ technologie. Deze technologie maakt het mogelijk om thuis audio en video te maken van echte mensen die dingen zeggen en doen die ze nooit hebben gezegd of gedaan. Het is vrij eenvoudig en de kwaliteit begint zo goed te worden dat detectie van nepvideo’s steeds moeilijker wordt. Deze technologie wordt langzaamaan toegankelijker. Dit kan ernstige gevolgen hebben voor het vertrouwen in het veiligheidsdomein. Tevens biedt het allerlei mogelijkheden tot chantage, uitbuiting, intimidatie, oproer en manipulatie van burgers in de maatschappij.

Vanuit mijn visie en/of overtuiging kan Blockchain-technologie dit probleem helpen oplossen, door ervoor te zorgen dat de authenticiteit van de video onweerlegbaar is. Later in dit artikel zal worden uitgelegd hoe precies, maar allereerst wordt uitgelegd hoe men een Deep Fake video maakt en welke mogelijkheden er nu al zijn om misbruik te voorkomen.

De crowd als bijzondere opsporingsbevoegdheid

Crowdsourcing van informatie levert al geruime tijd een grote meerwaarde bij het opsporingsproces. Denk hierbij aan de burger die het opsporingsproces assisteert bij zoekacties naar vermiste personen. Een effectieve inzet hiervan is gerealiseerd in de zaak Anne Faber. In deze vermissingszaak zochten grote getalen vrijwilligers mee. Deze vrijwilligers vonden uiteindelijk de jas van de vermiste persoon, waarop het DNA van de dader werd aangetroffen. In dit artikel wordt ten eerste ingegaan op de huidige ontwikkelingen in de opsporing. Vervolgens worden zes trends besproken en wordt afgesloten met een visie op burgerparticipatie in het opsporingsproces.

Elektronisch ondertekenen: een kleine stap in techniek, een grote sprong voor de strafrechtketen

De elektronische handtekening maakt uitwisseling van gegevens efficiënter en opent deuren voor innovatie binnen de strafrechtketen.

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

Nepnieuws en desinformatie in het veiligheidsdomein

Door de circulatie van ‘nepnieuws’ staat de betrouwbaarheid van informatie meer dan ooit onder druk. De toenemende invloed van desinformatie kan ook directe, tastbare consequenties hebben in het veiligheidsdomein. Om de negatieve gevolgen van deze trend in te dammen, is het tijd om actie te ondernemen.

Maak Nederland veiliger met data! Maar niet ten koste van mijzelf

Een veiligere samenleving dankzij data & analytics of voorrang geven aan privacy? Het inzetten van een DataLab kan helpen om dit dilemma te overwinnen.

Trust me, I’m an algorithm

Met de komst van kunstmatige intelligentie ofwel artificial intelligence (AI) gaan IT-systemen zich steeds meer bemoeien met beslissingen die tot nu toe door menselijke functionarissen werden genomen. Daarmee wordt het belangrijk dat die systemen altijd te vertrouwen zijn. Maar aan de andere kant zijn die systemen steeds lastiger te doorgronden. Hoe tonen we de betrouwbaarheid van die systemen dan aan?

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Face off! Waar de inzet van biometrie voor efficiënte toepassingen bijdraagt aan de staatsveiligheid

De maatschappelijke onrust die de laatste jaren is ontstaan door terroristische aanslagen, leidt tot een behoefte om grenzen strenger te controleren. Het gebruik van biometrische gegevens speelt hierbij een steeds grotere rol. Dit artikel beschrijft de noodzaak van biometrische toepassingen om de staatsveiligheid te verbeteren, enkele biometrietrends en geeft een kijkje in de toekomst wat betreft impact en kansen.

Meer JSF’s of meer digitale wapensystemen?

Onze welvaart en onze waarden zijn diep verbonden geraakt met en in het digitale domein. Onze digitale vrijheid is daardoor essentieel onderdeel geworden van onze vitale infrastructuur. Dit vereist robuuste beschermingsmaatregelen.

Structureel inzicht in effecten stimuleert samenwerken vanuit 'de bedoeling'

Samenwerkingsverbanden binnen het veiligheidsdomein maken steeds vaker een omslag in de manier van werken. Van werken aan de hand van systemen, protocollen en regels wordt de omslag gemaakt naar werken vanuit de bedoeling. Om deze focus te behouden, is het nodig om structureel verbinding te zoeken met de omgeving. Deze verbinding kan worden gemaakt door de dialoog aan te gaan over wensen en behoeften en over de waardering van gekozen interventies. Het krijgen van structureel inzicht in gerealiseerde effecten heeft impact op de bedrijfsvoering. Een goed opgezet plan, volgens een aantal principes, zorgt voor een laagdrempelige start.

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Privacy als ruilmiddel: onvermijdelijk, maar ook acceptabel?

Gebruikers zijn zich vaak niet bewust van de hoeveelheid persoonsgegevens die zij vrijgeven bij het installeren van een app.

Interactie en informatie als vliegwiel voor vertrouwen van slachtoffers in de strafrechtketen

Interactie, informatie en laagdrempeligheid zijn van belang voor het vertrouwen van slachtoffers in de strafrechtketen. Wat betekent dit voor de inzet en het gebruik van het Slachtoffer Informatie Portaal?

Communicatie na een datalek cruciaal voor behoud van vertrouwen

Sinds 1 januari 2016 geldt de meldplicht datalekken. Dit vraagt om een zorgvuldig opgezette communicatiestrategie richting slachtoffers in geval van een datalek.

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Met een app op maat is de jeugdwerker beter paraat op straat

Uw medewerker heeft het al druk genoeg, hij kan wel wat ondersteuning gebruiken tijdens zijn werkdag. Geef hem een app!

Voorkom digitale inbraak met een Security Operations Center

Het Security Operations Center (SOC) maakt veilige digitale dienstverlening mogelijk met de juiste inrichting van organisatie, processen, informatie en technologie.

Digitale informatieuitwisseling is sleutel tot succes bij toezicht en handhaving

Digitale dienstverlening is de trigger voor betere samenwerking tussen toezichthoudende partijen in het publieke domein.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Versterking veiligheid door afgestemde digitale transformatiestrategie

Een veiligere samenleving, dat is een belangrijke doelstelling van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Dat start niet alleen bij de opsporing en berechting van een verdachte, maar al bij de preventie van een delict.

Informatie moet stromen! De digitale transformatie van de jeugdstrafrechtketen

De jeugdstrafrechtketen is toe aan verandering. Digitalisering van informatie is niet voldoende, deze tijden vragen om een andere aanpak, een andere gedachtegang. Het is tijd voor: de digitale transformatie!

Van rigiditeit naar flexibiliteit in ketensamenwerking

Informatievoorziening vanuit de cloud gaat een belangrijke bijdrage leveren aan de ontwikkeling van nieuwe ketensamenwerkingsvormen in de toekomst.

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

Cameratoezicht: efficiënter in de veiligheidsketen

Er wordt in de veiligheidsketen niet ten volle gebruikgemaakt van de mogelijkheden die cameratoezicht in combinatie met andere sensoren en social media biedt.

Meer vissen in de vijver met de White Hat Office

De toenemende aandacht voor cybersecurity leidt tot een groot tekort aan gekwalificeerde hackers. Wij zien een structurele, publiekprivate oplossing.

Meer rendement uit cocreatie met burgers en bedrijven: een Digital Capabilities Center

Binnen burgerparticipatie is een ontwikkeling te zien naar meer cocreatie-initiatieven. De digitale revolutie kan daar een impuls aan geven. Een Digital Capabilities Center helpt de politie burgerparticipatie en cocreatie-initiatieven effectief en rendabel te maken.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.