Rapporten

Rapport 2022

Het afgelopen jaar zagen we een verdere versnelling van een ontwikkeling die toch al niet was te stuiten: de digitalisering van de samenleving. Nu, medio 2022, kunnen we vaststellen dat die digitalisering tot in de haarvaten van ons leven is doorgedrongen. Ons leven en werk speelt zich voor een belangrijk deel online af. Het succes van organisaties valt of staat met hun adoptie van nieuwe, hybride manieren van werken en online businessmodellen. Ook de veiligheid van ons land, en van alle inwoners, wordt grotendeels online bevochten. Immers, als een groot deel van het maatschappelijk leven zich online afspeelt, als het geld online wordt verdiend en als informatie online wordt uitgewisseld, dan kun je erop wachten totdat ook criminelen en statelijke bad actors hun heil online gaan zoeken. En dat gebeurt ook. Het is aan de veiligheidssector om mee te bewegen met de ontwikkelingen, om optimaal gebruik te maken van innovaties en om net als altijd de veiligheid van ons allen te garanderen. Online, maar ook in het fysieke domein – en gebruikmakend van nieuwe digitale technologieën.

AI zonder bias is een leugen

SyRi, Amazon’s recruitment, profileren en de toeslagenaffaire. Voorbeelden van onethisch handelen op basis van algoritmes. Data en AI zijn hier de oplossing voor, niet het probleem.

De slimme deurbel: effectief tegen misdaad of inbreuk op privacy?

Is het gebruik van beeldmateriaal verkregen door een slimme deurbel effectief in de opsporingsfase en weegt het op tegen de mogelijke inbreuk op privacy?

Het gevaar van artificial intelligence voor de waarheidsvinding

Artificial intelligence is niet weg te denken uit de opsporing in het veiligheidsdomein maar human intelligence is noodzakelijk voor de waarheidsvinding.

Technische mogelijkheden en nieuwe datatechnologieën hebben een grote impact op de publieke sector en op het veiligheidsdomein. De groeiende populariteit en aandacht voor big data[1] in het politiewerk staan lijnrecht tegenover de wetenschappelijke literatuur die veelal gericht is op de mogelijk negatieve effecten van informatiegestuurd politiewerk (hierna: IGP). Dit is variërend tussen het probleem van function creep (hergebruik van oorspronkelijk met een ander doel vastgelegde data), fishing expeditions en het controleverlies door zogeheten black-box scenario’s [2]. Opvallend is dat de meerwaarde van IGP nauwelijks naar voren komt in de literatuur, ondanks dat IGP niet meer weg te denken is uit onze samenleving. Een belangrijk onderdeel van IGP is artificial intelligence.

In deze bijdrage gaat de aandacht uit naar de vraag waarom artificial intelligence niet zonder human intelligence kan. Daarbij wordt gekeken hoe big data effectief kan worden ingezet door de politieorganisatie. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid stelt dat data-analyses “vaak sneller en met minder menskracht zijn uit te voeren, waardoor overheidsorganisaties hun schaarse middelen veel efficiënter kunnen inzetten” staat hierbij centraal [3]. Deze stelling staat in deze bijdrage centraal. Wij betogen dat het effectief benutten van big data-toepassingen zonder meer mensenkracht behoeft.

Rapport 2021

Op het moment van schrijven van dit trendrapport is de strijd tegen COVID-19 nog in volle gang. Woorden schieten tekort om te beschrijven hoe blij we zijn met de inzet van eenieder in deze strijd, waaronder niet in de laatste plaats de medewerkers in het veiligheidsdomein. Want juist ook de organisaties in het veiligheidsdomein hebben moeten reageren op de nieuwe werkelijkheid, zowel wat die betekent voor de samenleving als ook wat die betekent voor de eigen organisatie en manieren van werken.

Innoveren met impact: succesvol opschalen van innovaties

Er worden miljoenen geïnvesteerd door organisaties en overheden in innovatie om in te spelen op de veranderende behoeften van burgers en de nieuwe mogelijkheden van technologie. De COVID-19-pandemie heeft die ontwikkeling nog eens versneld. Bovendien laat de pandemie zien dat technologie het mogelijk maakt om werk en wonen op een andere manier in te richten, wat weer een stroom aan innovaties en veranderingen met zich mee zal brengen. Hoewel ideeën steeds sneller kunnen worden omgezet in innovaties, blijkt het voor veel organisaties moeilijk om ze in de organisatie te implementeren en op te schalen. Daarbij geldt dat technologie vaak wel op kan schalen, maar dat de organisatieveranderingen die nodig zijn om de innovatie te ondersteunen vaak een barrière vormen. Zo ontstaan grote verschillen tussen organisaties in hun innovatiesucces. Dit artikel doet een aantal handreikingen voor een effectieve, taakgerichte aanpak van implementeren en opschalen, met het oog op maximale benutting van uw innovatiepotentieel.

Ketensamenwerking zonder gegevens te hoeven delen

Sinds de invoering in 2018 komt iedere organisatie in Nederland in aanraking met de AVG. Al deze organisaties moeten hun systemen daarop inrichten. In het veiligheidsdomein is er nog een belangrijke schat aan kennis die in het belang van de hele samenleving bescherming verdient: gerubriceerde informatie. Het is soms lastig of zelfs onmogelijk om binnen het publieke veiligheidsdomein informatie op een effectieve manier uit te wisselen. Doordat informatie hierdoor niet goed kan worden gedeeld, of juist te makkelijk wordt gedeeld, kan een onderzoek in problemen komen en worden de belangen van individuen en organisaties geschaad. De huidige werkelijkheid dwingt het veiligheidsdomein verder vooruit te kijken, want als data voor eeuwig is, dan geldt dat ook voor gegevens die lekken of gestolen worden. Nieuwe, innovatieve technologie zoals Zero-Knowlegde cryptografie, kan daarbij een oplossing bieden. Hoe dat werkt, leest u in dit artikel.

Organisatie-innovatie: Criminaliteitsbestrijding op z’n Cruijffiaans

Aan wie van de betrokkenen je het ook vraagt: iedereen is het erover eens dat de strafrechtketen onder druk staat. Rechters, officieren van justitie en agenten, ze ervaren allemaal een enorme werkdruk. Aangezien het er niet naar uitziet dat personeelstekorten duurzaam kunnen worden aangevuld, moeten we omzien naar een andere oplossing. En het zal u in het kader van dit rapport niet verbazen dat die oplossing moet worden gevonden in digitalisering. Digitalisering die overigens niet zomaar even kan worden toegepast; volgens de auteurs van dit artikel is daar algehele organisatie-innovatie van de veiligheidsketen voor nodig. Die innovatie is overigens ook nodig om een andere reden: criminaliteit ontwikkelt zich constant, vindt andere platforms en podia. De huidige veiligheidsketen is daar niet altijd op toegerust – en die achterstand zal er met gelijkblijvend beleid niet kleiner op worden. Al met al is er voor de voorgestelde organisatie-innovatie dus een goede business case te maken. Dit artikel past de voornaamste ontwikkelingen en trends uit Capgemini’s Technovision 2021 toe, voor een organisatie-innovatie die het verschil zal maken tussen het onderspit delven en de bovenhand herkrijgen.

Rapport 2020

Innovatieve technologie houdt Nederland veilig

Cyber crime, cyber security, artificial intelligence, informatie gestuurd werken (IGW) en natuurlijk innoveren, allemaal thema’s die actueel zijn voor uw werk in het (publieke) veiligheidsdomein. Hoe kunnen we al deze ontwikkelingen succesvol inzetten voor de maatschappij zonder de ethische kant uit het oog te verliezen?

Meer misdaden oplossen met minder politiemensen

De politie moet anders gaan werken om met minder menskracht meer zaken op te lossen. In dit artikel stellen wij drie vernieuwende manieren van werken voor.

Schiet uit de privacykramp! Hoe technologie privacy eenvoudiger kan maken

Mag je tegenwoordig nog wel persoonsgegevens delen? Hoe houdt u dan grip op dit delen van persoonsgegevens zonder in een privacykramp te schieten? Slimme automatisering helpt om privacy duurzaam te waarborgen.

Quantumcomputers: een forse inbreuk op vertrouwelijkheid

Quantumcomputers brengen vele nieuwe mogelijkheden met zich mee, van het ontwikkelen van nieuwe medicijnen tot het verkorten van reistijden in het openbaar vervoer. Net zoals vele vernieuwingen brengen quantumcomputers echter ook nieuwe risico’s met zich mee. Hun gigantische rekenkracht kan ingezet worden voor criminele activiteiten, zoals het kraken van wachtwoorden of versleutelde gegevens.

Rapport 2019

Succesvol innoveren in het veiligheidsdomein

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Slimmer samenwerken aan een veiliger Nederland”. Innovatie is duidelijk meer dan een buzzword in het veiligheidsdomein: veel betrokkenen zijn aan de slag om hun belangrijkste opdracht op een vernieuwende manier aan te pakken. Dat is cruciaal, want de bad actors zitten niet stil. Dankzij nieuwe technologie vinden criminelen steeds weer nieuwe manieren om te ontwrichten, op te ruien en digitale en fysieke veiligheidslinies te doorbreken.

De moraal van het policing -verhaal

Slechts één op de vijf Nederlanders heeft een veilig gevoel bij de inzet van kunstmatige intelligentie in het veiligheidsdomein.1 Toch wint de inzet van deze en soortgelijke technologieën bij politiewerk aan terrein. Wat vinden wij daar als samenleving van?

Waar de politie van oudsher reactief was wanneer een overtreding of misdaad plaatsvond, stellen technologische ontwikkelingen de politie in staat steeds meer proactief te werk te gaan. Slimme camera’s en sensoren verzamelen enorme datasets aan informatie over jou en mij. Kunstmatige intelligentie beoordeelt deze data bijvoorbeeld op verdacht gedrag en koppelt gegevens van diverse databronnen aan elkaar. Zo wordt het mogelijk om overtredingen real time te detecteren, te bestraffen of zelfs te voorkomen. Het gebruik van big data en kunstmatige intelligentie kan zo een ingrijpende invloed hebben op de veiligheid en leefbaarheid van onze samenleving. Waar ligt de grens van collectieve versus individuele veiligheid? De eerste stappen worden gezet zoals de ethische richtlijnen omtrent kunstmatige intelligentie vanuit de Europese Commissie die in maart 2019 gepubliceerd worden.2

Ondanks oneindige technologische mogelijkheden is het cruciaal om stil te staan bij morele overwegingen: Is alles wat mogelijk is ook wenselijk? In dit artikel geven we aan de hand van twee voorbeelden vijf concrete acties om ethische vraagstukken te beantwoorden. Deze acties dragen bij aan het waarborgen van de veiligheid en leefbaarheid in de technologische samenleving.

Datagedreven innoveren in het veiligheidsdomein: van prototypes in een proeftuin naar echte werkende oplossingen in de dagelijkse praktijk!

Datagedreven werken, of informatiegestuurd werken (IGW), staat hoog op de agenda in het veiligheidsdomein, maar veel innovaties met data en analytics komen niet verder dan een experimentele fase. Recent Gartner-onderzoek1 toont aan dat minder dan de helft van de innovaties met data & analytics daadwerkelijk in productie genomen worden.

Toegevoegde waarde in de dagelijkse praktijk ontstaat pas wanneer deze innovaties in productie zijn. Om tot daadwerkelijke business impact in de dagelijkse praktijk te komen is een andere focus op innovatie met data & analytics nodig. In dit artikel geven we hier handvatten voor.

Overwin de legacy-berg

Recent hebben veel verschillende soorten cyberaanvallen plaatsgevonden. Ransomware-aanvallen en virussen hebben zowel het bedrijfsleven als de overheid op wereldwijde schaal schade toegebracht. Veel van deze dreigingen zijn het directe gevolg van verouderde IT-systemen en de daarbij horende kwetsbaarheden. Net zoals niet-geüpdatete en verouderde IT-systemen fabrikant TSMC honderden miljoenen heeft gekost, maken vele Nederlandse ziekenhuizen en publieke instellingen nog steeds gebruik van verouderde IT-systemen en een kritieke infrastructuur. Dit kan worden gezien als een tikkende tijdbom.

Rapport 2018

Trends in Veiligheid is een jaarlijks visierapport van Capgemini, waarin de belangrijkste ontwikkelingen worden geschetst in het domein van openbare orde en veiligheid.
Dit jaar is het thema: “Wantrouwen en vertrouwen in de digitale samenleving.” In een tijd waarin fake news de samenleving op zijn grondvesten doet schudden, persoonsgegevens regelmatig op straat liggen en nieuwe technologieën als Internet of Things en drones potentieel grote impact hebben op onze privacy, is nauwelijks een actueler thema te bedenken.

Meldkamer van de toekomst is live

Onderstaand incident (zie kader) werd afgehandeld in één van de tien 112-meldkamers anno 2025: een meldkamerorganisatie waarbij centralisten live kunnen meekijken, -luisteren en -meten wat zich op een incidentlocatie afspeelt. Anno 2018 is het fundament voor een dergelijke meldkamer reeds gelegd. Centralisten krijgen steeds meer toegang tot live-inzichten uit de regio, bijvoorbeeld van politiehelikoptercamera’s, beveiligingscamera’s in de stad of particuliere alarmcentrales. Desalniettemin raakt dit slechts het topje van de ijsberg aan mogelijkheden van de snel voortschrijdende technologie. Deze maken het eenvoudiger om toegang te krijgen tot live-informatie van met name beelden, gps en sensoren (Internet der Dingen) om op een noodsituatie te kunnen reageren. Dit scala aan mogelijkheden wordt momenteel nog weinig benut, maar zal in de toekomst steeds belangrijker worden in het werk van de meldkamer, ook om haar geloofwaardigheid als hulpverlenende instantie te behouden. Door zowel te innoveren als proactiever en gerichter gebruik te maken van beschikbare informatiebronnen kan de meldkamer haar hulpverlenende taak effectiever uitvoeren.

Ambassadeurs winnen vertrouwen tussen security en de business

Het opzetten en inzetten van ambassadeurs in een organisatie verbindt verschillende disciplines zoals security en de dagelijkse operatie in de businessonderdelen.

Nepnieuws en desinformatie in het veiligheidsdomein

Door de circulatie van ‘nepnieuws’ staat de betrouwbaarheid van informatie meer dan ooit onder druk. De toenemende invloed van desinformatie kan ook directe, tastbare consequenties hebben in het veiligheidsdomein. Om de negatieve gevolgen van deze trend in te dammen, is het tijd om actie te ondernemen.

Rapport 2017

In deze editie is het thema ‘In een verbonden samenleving.’ En dit thema is niet zomaar gekozen, want onze maatschappij kan steeds meer worden beschouwd als een complex van verbindingen. Verbindingen tussen mensen, tussen organisaties en tussen apparaten, waarbij die drie entiteiten ook onderling steeds hechter in verbinding staan. Een ontwikkeling die het gevolg is van de opkomst van het internet. En aangezien het internet zich steeds verder ontplooit, met steeds nieuwe toepassingen (met het Internet of Things als een voorname recente innovatie), staat de ontwikkeling van de verbonden samenleving nooit stil.

Toegang tot miljarden apparaten: Een nieuw risico!

In veel sectoren zoals de energiesector, de gezondheidszorg, de auto-industrie en de transportsector wordt steeds meer gebruik gemaakt van onderling verbonden apparatuur. Het ‘Internet of Things’ (IoT) is hier een voorbeeld van. De verschillende typen apparatuur zijn heel divers en lopen uiteen van servers, wearables, slimme meters en pacemakers tot autonome robots. Deze apparatuur kan gegevens met elkaar uitwisselen en gebruikmaken van elkaars functionaliteit. De schaal waarop apparatuur wordt gebruikt, het belang voor de mens bij het gebruik en de informatie die wordt uitgewisseld, wordt steeds groter. Meer dan 55% van de Nederlanders vindt dat de Nederlandse overheid en bedrijven onvoldoende zijn voorbereid op een mogelijke cyberoorlog1. Hoe zorgen we ervoor dat aanvallen worden voorkomen en op een veilige manier grote aantallen verbonden apparatuur in het IT-landschap kunnen worden opgenomen?

Structureel inzicht in effecten stimuleert samenwerken vanuit 'de bedoeling'

Samenwerkingsverbanden binnen het veiligheidsdomein maken steeds vaker een omslag in de manier van werken. Van werken aan de hand van systemen, protocollen en regels wordt de omslag gemaakt naar werken vanuit de bedoeling. Om deze focus te behouden, is het nodig om structureel verbinding te zoeken met de omgeving. Deze verbinding kan worden gemaakt door de dialoog aan te gaan over wensen en behoeften en over de waardering van gekozen interventies. Het krijgen van structureel inzicht in gerealiseerde effecten heeft impact op de bedrijfsvoering. Een goed opgezet plan, volgens een aantal principes, zorgt voor een laagdrempelige start.

Face off! Waar de inzet van biometrie voor efficiënte toepassingen bijdraagt aan de staatsveiligheid

De maatschappelijke onrust die de laatste jaren is ontstaan door terroristische aanslagen, leidt tot een behoefte om grenzen strenger te controleren. Het gebruik van biometrische gegevens speelt hierbij een steeds grotere rol. Dit artikel beschrijft de noodzaak van biometrische toepassingen om de staatsveiligheid te verbeteren, enkele biometrietrends en geeft een kijkje in de toekomst wat betreft impact en kansen.

Rapport 2016

In de nieuwe, editie staat de mens centraal. De mens als (zelfredzame) burger, als slachtoffer, als beleidsmaker en als aanjager van digitale innovatie. Hieronder schetsen we enkele ontwikkelingen die in het rapport aan bod komen.

Interactie en informatie als vliegwiel voor vertrouwen van slachtoffers in de strafrechtketen

Interactie, informatie en laagdrempeligheid zijn van belang voor het vertrouwen van slachtoffers in de strafrechtketen. Wat betekent dit voor de inzet en het gebruik van het Slachtoffer Informatie Portaal?

Wettelijke dilemma’s in digitale opsporing

Digitaal en internetrechercheurs hebben momenteel beperkte juridische mogelijkheden om zelf digitaal bewijs te verzamelen en verdachten op te sporen.

De industrie zorgt voor een veiligere omgeving

Er is van oudsher een natuurlijke spanning tussen de chemische industrie en de veiligheid in de omgeving van het bedrijf. Ervaring leert namelijk dat als het misgaat, dit grote consequenties heeft. De overheid heeft aangaande omgevingsveiligheid een controlerende en toezichthoudende rol. In dit artikel laten we zien dat een echte bijdrage aan meer veiligheid vanuit het bedrijf zelf moet komen. Door leiderschap, samenwerking, professionalisering en digitalisering kan vooral het bedrijf bijdragen aan de algehele omgevingsveiligheid.

Rapport 2015

Veel organisaties hebben inmiddels substantiële stappen gezet op weg naar een digitale organisatie of zijn daar mee bezig. In deze uitgave treft u voorbeelden aan van concrete digitaliseringsprojecten die inmiddels succesvol zijn geïmplementeerd. Maar ook voorbeelden van situaties, processen en ketens waar nog veel kansen liggen voor verdere digitalisering. Aanvullend hebben we ook dit jaar door TNS NIPO een onderzoek laten uitvoeren onder burgers in Nederland. De uitkomsten geven inzicht in de mening en perceptie van de Nederlandse burger op het gebied van openbare orde en veiligheid.

De nieuwe privacyverordening eist een risicogerichte benadering

De nieuwe Europese privacyverordening heeft een verplicht karakter als het gaat om bescherming van persoonsgegevens. Uitvoeren van alleen een Privacy Impact Assessment is onvoldoende.

Omslag nodig voor digitale slagkracht

Trends in de veiligheidssituatie en technologie betekenen dat Defensie een andere weg moet inslaan bij de verder opbouw van offensieve cybercapaciteiten.

Samen stap voor stap naar digitale dienstverlening bij de rechtspraak

Het geluid van fax en het gevoel van papier gaan verdwijnen. Burger en ketenpartners willen digitaal. De rechtspraak ziet kans op innovatie en hogere kwaliteit.

Rapport 2014

Ketensamenwerking staat als onderwerp inmiddels volop in de aandacht bij de Rijksoverheid. Hierbij gaat het niet alleen om samenwerking tussen diverse overheden, maar vooral ook om samenwerking tussen overheid, burgers en bedrijfsleven. Belangrijk uitgangspunt is daarbij dat de overheid de wens van burgers centraal stelt bij deze interactie. Digitalisering in het veiligheidsdomein biedt een oplossing om deze samenwerking en afstemming goed vorm te geven en te kunnen sturen op resultaten.

Ketensamenwerking: een goede voorbereiding is het halve werk

In dit artikel wordt beschreven wat de verschijnselen van ketenprojecten en/of -programma’s zijn en welke eisen dit stelt aan de inrichting van deze projecten en programma’s.

Synergievoordelen bij digitale samenwerking op het gebied van secure operations

Afgelopen jaren hebben organisaties volop geïnvesteerd in met name preventieve securitymaatregelen. Met het volwassener worden van de security stijgt bij de organisaties de behoefte naar oplossingen om continu de systemen en de infrastructuur in de gaten te houden, het zogenaamde monitoring en response. Op deze manier kan snel worden ingegrepen wanneer daadwerkelijk iets gebeurt. Ontwikkelingen als Bring Your Own Device doen de behoefte aan monitoring en response alleen maar toenemen. Waar organisaties vroeger een beperkt aantal te beveiligen systemen had, is momenteel het aantal potentiële ingangen voor kwaadwillenden exponentieel toegenomen. Deze toename versterkt de behoefte aan inzicht.

Anti-witwasbeleid: think big, act small

Criminelen zijn de motor van innovatie en internationale samenwerking in het veiligheidsdomein. Zij zorgen voor de noodzaak om beter samen te werken aan vrede en veiligheid.

Rapport 2013

Het visierapport geeft het startschot voor een dialoog over digitale veiligheid in Nederland. We kennen allemaal de voordelen van de digitale samenleving, maar er is ook een andere kant. Op die steeds drukkere digitale snelweg voegen steeds vaker ongenode deelnemers in, die de veiligheid van informatie in gevaar brengen en ons kwetsbaar maken. Hoe houden we ze van de weg en de zaak onder controle? Is dat een taak van de overheid of een gezamenlijke verantwoordelijkheid?

De veilige ‘digitale samenleving’ bestaat niet

De overheid worstelt met haar rol ten aanzien van het handhaven van digitale veiligheid en trekt nauwelijks parallellen met het fysieke domein.

De kracht van verbinden

Intelligente en mobiele software toepassingen helpen onveilige situaties op te lossen. Succes komt echter niet vanzelf en vraagt vooral om slimme verbindingen.

Big data in opsporing: nu pompen om niet te verzuipen

Uit recente ervaringen blijkt dat opsporingsinstanties alleen met ontologie en geautomatiseerde opsporing kunnen voorkomen dat ze verzuipen in big data.

Rapport 2011

In het bereiken van een veilige samenleving en een optimaal beveiligde ‘BV Nederland’ speelt Capgemini al jaren een rol van belang. We adviseren overheden en organisaties op strategisch niveau, doen onderzoek, integreren systemen en bouwen aan intelligente oplossingen. Nationaal en internationaal. Om de kennis die we daarmee opdoen te delen en op te schalen, brengen we Trends in Veiligheid uit: een overzicht van de belangrijkste trends en ontwikkelingen in het veiligheidsdomein en onze visie daarop.

Rapport 2010

Veiligheid staat al jaren hoog op de politieke agenda en krijgt ook in de media veel aandacht. Het is een begrip dat veel facetten kent en waarmee bestuurders en burgers nog vaak worstelen. Want hoever moet je gaan als het om veiligheid gaat? Na de aanslagen van 9/11 was de wereld in shock en werden draconische maatregelen genomen. Inmiddels denken we er iets genuanceerder over en zoeken we naar een goede balans tussen bijvoorbeeld veiligheid en privacy. En naar samenwerking tussen organisaties die zich met veiligheid bezighouden, nationaal en internationaal. Binnen Capgemini zijn wereldwijd tientallen consultants werkzaam die zich op het terrein van openbare orde, veiligheid en defensie hebben gespecialiseerd. Ook in Nederland. Zij hebben hun visie op de verschillende aspecten rond veiligheid beschreven in het visierapport Trends in Veiligheid.